Chyba niemal każdy założyciel firmy rodzinny planując sukcesję marzy o przekazaniu biznesu kolejnemu pokoleniu, co do zasady swojemu synowi lub córce. Nie każdy jednak ma taką możliwość. Należy jednak pamiętać, że sukcesja w biznesie, wbrew powszechnemu przekonaniu, to nie tylko przekazanie firmy kolejnemu pokoleniu. Sukcesja to świadoma decyzja właściciela i innych członków rodziny co do przyszłości firmy rodzinnej. Co zatem może zrobić właściciel, który nie jest w stanie wytypować sukcesora w kręgu najbliższej rodziny?
Transfer zarządzania (program motywacyjny) z pozostawieniem własności w rękach rodziny
Jeżeli tylko pozwala na to otoczenie rodzinno-biznesowe firmy rodzinnej, wartym rozważenia scenariuszem jest ulokowanie członków rodziny w roli tzw. pasywnych właścicieli (tj. właścicieli niemających lub mających nieznaczny wpływ na działalność operacyjną) z jednoczesnym transferem zarządzenia na rzecz zewnętrznych menadżerów, czy to wyłonionych wśród dotychczasowych pracowników firmy czy też pozyskanych z zewnątrz.
Jeżeli właściciel ma przekonanie, że jego potencjalni sukcesorzy nie chcą kontynuować działalności swoich rodziców bądź też nie posiadają w tym zakresie odpowiednich kwalifikacji, nie zawsze musi to oznaczać ich wykluczenie z rodzinnego biznesu. Czasem najlepszym rozwiązaniem może się okazać przekazanie członkom rodziny samej własności do firmy rodzinnej, co pozwoli na ich finansowe zabezpieczenie, gdyż w przyszłości czerpać będą środki na bieżące utrzymanie lub własne inwestycje z otrzymywanych dywidend.
Natomiast zabezpieczenie przyszłości samej firmy rodzinny może nastąpić poprzez przekazanie zarządzania wykwalifikowanym menadżerom wyłonionym spoza kręgu członków rodziny, którzy dzięki odpowiednio skonstruowanemu programowi menadżerskiemu funkcjonującego w ramach firmy, będą żywo zainteresowani stałym jej rozwojem oraz ciągłym pomnażaniem jej majątku.
Programy motywacyjne dla zewnętrznych menadżerów wykorzystywane w procesach sukcesji mogą opierać się zarówno na systemie premiowym (pieniężnym), jak na systemie udziałowym. Warto jednak zaznaczyć, że wdrożenie w firmie rodzinnej programu motywacyjnego opartego na prawach udziałowych niemal zawsze powinno wiązać się z odpowiednim zabezpieczeniem rodzinnego charakteru biznesu, w szczególności na poziomie sposobu zbywania praw udziałowych oraz ich dziedziczenia
