Zapraszamy do przeczytania artykułu adwokat Daria Leszczyk poświęconego fundacji rodzinnej.
Minęło już prawie dwa i pół roku od momentu, gdy w polskim porządku prawnym pojawiła się fundacja rodzinna. Początkowo traktowana jako eksperyment, dziś stała się ważnym elementem planowania sukcesyjnego i zarządzania majątkiem wśród przedsiębiorców. Zainteresowanie tym rozwiązaniem nie słabnie, obecnie do rejestru fundacji rodzinnych wpisanych zostało już około 3000 fundacji rodzinnych, a długa kolejka wciąż czeka na wpis. Właściciele firm rodzinnych dostrzegli w fundacji rodzinnej narzędzie, które pozwala zabezpieczyć dorobek życia i zapewnić jego trwałość na pokolenia a specjaliści nie mają wątpliwości, że fundacja rodzinna to rewolucja w planowaniu sukcesji.
Czym jest fundacja rodzinna?
Fundacja rodzinna to szczególny podmiot, którego celem jest ochrona i pomnażanie majątku rodzinnego oraz wsparcie członków rodziny w perspektywie wielopokoleniowej.
Założycielem fundacji rodzinnej jest fundator (jeden lub kilku), który nieodpłatnie przekazuje na rzecz fundacji składniki majątkowe (na przykład udziały w firmie rodzinnej, inne papiery wartościowe, środki pieniężne czy nieruchomości,) oraz jednocześnie ustanawia kręg beneficjentów (osób, które korzystać będą z zysków osiąganych przez fundację rodzinną oraz z jej majątku), a także określa warunki wypłaty świadczeń na ich rzecz. Co istotne, fundator ma możliwość wskazania jako beneficjentów fundacji nie tylko samego siebie i członków swojej rodziny, ale też osób jeszcze nienarodzonych (np. wszystkich zstępnych w tzw. „linii krwi”) oraz podmiotów spoza kręgu rodziny.
Podsumowując, fundator przekazuje do fundacji rodzinnej wybrane składniki majątku rodzinnego, które stają się własnością fundacji rodzinnej a nie jej beneficjentów. Ci ostatni nie uzyskują żadnych praw udziałowych, ale mogą czerpać korzyści w postaci świadczeń (pieniężnych lub rzeczowych) zgodnie ze statutem.
Fundacja rodzinna realizuje zatem wolę fundatora, która musi być respektowana przez nie tylko przez jego bezpośrednich spadkobierców, ale także przez kolejne pokolenia. Pozwala to na utrzymanie w rękach rodziny przez kolejne pokolenia majątku, w tym firmy rodzinnej, budowanego przez fundatora na przestrzeni wielu lat oraz przeprowadzenie procesu zmiany pokoleniowej zgodnie z wolą fundatora. Jednocześnie sama firma rodzinna w dużo mniejszym stopniu obarczona jest ryzykiem ewentualnych konfliktów i sporów wśród członków rodziny.
Dzięki temu fundacja rodzinna eliminuje ryzyko typowe dla klasycznego dziedziczenia, w którym majątek ulega podziałowi pomiędzy wielu spadkobierców. To właśnie ten mechanizm ochrony przed rozdrobnieniem jest jedną z najistotniejszych korzyści i wartości. Majątek – np. udziały w spółce rodzinnej – pozostaje w rękach jednego podmiotu, co pozwala uniknąć konfliktów, blokad decyzyjnych i presji na sprzedaż firmy.
Artykuł został opublikowany w Magazynie Monter Stolarki ’12/2025
