Wszczęcie postępowania następuje na wniosek strony lub z urzędu. Urząd wszczyna postępowanie zazwyczaj, gdy na podstawie dostępnych sobie informacji podejrzewa, iż podatnik niepoprawnie wywiązał się ze swoich obowiązków podatkowych. Zazwyczaj przed wszczęciem postępowania podatkowego organy skarbowe przeprowadzają czynności wyjaśniające. Polegają one na mniej sformalizowanym kontakcie organu z podatnikiem zazwyczaj poprzez kontakt mailowy. W trakcie czynności podatnik może złożyć korektę deklaracji.
Jeżeli czynności wyjaśniające nie są wystarczające dla organu rozpoczyna on kontrolę podatkową. Następnym etapem jest przekształcenie kontroli podatkowej w postępowanie podatkowe.
Wszczęcie kontroli podatkowej skutkuje zawieszeniem uprawnienia podatnika do złożenia korekty deklaracji podatkowej, tę będzie mógł on złożyć po zakończeniu kontroli podatkowej, a przed wszczęciem postępowania podatkowego. W trakcie kontroli podatkowej organ sporządzi protokół z badania ksiąg rachunkowych, do którego kontrolowany może wnieść zastrzeżenia, oraz zakończy kontrolę sporządzeniem protokołu kontroli. Jeżeli podatnik po zakończonej kontroli podatkowej nie złoży korekty deklaracji, organ ma 6 miesięcy na przekształcenie kontroli podatkowej w postępowanie podatkowe.
Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia na piśmie. Postanowienie doręczane jest stronie, bądź jeśli ustanowił pełnomocnika – do rąk pełnomocnika. Wszczęcie postępowania bez postanowienia powoduje, że podejmowane czynności nie wywołują skutków prawnych. Analogicznie wygląda sytuacji przy braku skutecznego doręczenia, np.: na zły adres.
Ważne
W przypadku ustanowienia pełnomocnika ogólnego każde postępowanie zostanie doręczone do rąk pełnomocnika.
Drugim sposobem jest wszczęcia postępowania na wniosek strony. Postępowanie to wszczyna storna przez doręczenie do organu swojego żądania. Organ nie wydaje postanowienia. Gdy żądanie o wszczęcie postępowania zostanie wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Datą wszczęcia postępowania jest:
- na żądanie strony dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu
- z urzędu to dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania
Od momentu skutecznego doręczenia postanowienia, postępowanie zostaje wszczęte i jest prowadzone zgodnie z ogólnymi zasadami prowadzenia postępowań.
Po wszczęciu postępowania następuje nawiązanie stosunku prawnego pomiędzy stroną a organem. Dalsze kroki określone są przez przepisy Ordynacji Podatkowej.
Zasady prowadzenia postępowania.
Zasady prowadzenia postępowania podatkowego zdefiniowane zostały przez ustawodawcę w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku ordynacja podatkowa. Zasady te definiują jak powinny wyglądać relacje między organem podatkowym, a stroną postępowania.
Zasada praworządności
Podstawową zasadą jest, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Każde postępowanie organów podatkowych musi wynikać z przepisów prawa, zarówno w sferze materialnej, jak i procesowej.
Zasada budowania zaufania
Organy podatkowe powinny działać w sposób profesjonalny, bezstronny i obiektywny wobec podatnika. Organ ma obowiązek rozpatrywać dowody niekorzystne, jak i korzystne dla podatnika. Nie może więc wykazywać wyłącznie okoliczności zgodnych z jego założeniami.
Zasada informowania
Zasada informowania oznacza, że podatnika należy powiadomić o przysługujących mu prawach, a także udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego.
Zasada prawdy obiektywnej
Organ powinien dążyć do ustalenia stanu w sposób bezstronny, uwzględniając wszystkie wnioski dowodowe istotne dla sprawy. Ciężar dowodu spoczywa na organie. Niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść strony.
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu
Strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu. Oznacza to, że może składać pisma, przeglądać akta, zgłaszać materiał dowodowy, uczestniczyć w przesłuchaniu świadków.
WAŻNE
Jest to uprawnienie niezwykle istotne. Strona powinna czynnie uczestniczyć w toczącym się postępowaniu. Nie powinna rezygnować z prawa w zakresie wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału czy też zgłaszania wniosków i wyjaśnień.
Wszystkie opisane wyżej zasady prowadzenia postępowania stanowią podstawowe prawa podatnika w toczącym się postępowaniu, z których powinien korzystać.
