Wprowadzone w Polsce przepisy o fundacji rodzinnej stanowiły przełom w planowaniu sukcesyjnym, odpowiadając na wieloletnie potrzeby rodzimych przedsiębiorców. Instytucja ta ma na celu zapewnienie trwałości majątku wypracowanego przez pokolenia oraz ochronę biznesu przed rozdrobnieniem w wyniku dziedziczenia ustawowego.
Dla kogo i jakie cele realizuje? Fundacja rodzinna jest dedykowana właścicielom firm, którzy chcą zabezpieczyć ciągłość funkcjonowania swoich przedsiębiorstw. Głównym celem powołania podmiotu jest gromadzenie mienia, zarządzanie nim zgodnie z wolą fundatora oraz świadczenie na rzecz beneficjentów (którymi najczęściej są członkowie najbliższej rodziny).
Do kluczowych zadań fundacji należy:
-
Trwałe utrzymanie integralności majątku biznesowego w jednym ręku.
-
Profesjonalne zarządzanie akcjami, udziałami i nieruchomościami bez ryzyka konfliktów spadkowych.
-
Zapewnienie stabilnego wsparcia finansowego dla beneficjentów (np. na utrzymanie, edukację).
Aspekty prawne Fundacja rodzinna działa na podstawie dedykowanej Ustawy o fundacji rodzinnej. Jest osobą prawną utworzoną w celu zarządzania majątkiem i spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów.
-
Utworzenie: Wymaga sporządzenia aktu założycielskiego u notariusza (lub testamentu) oraz sporządzenia statutu, który szczegółowo określa zasady działania fundacji i krąg beneficjentów.
-
Organy: Fundacja posiada zarząd (odpowiedzialny za bieżące zarządzanie), radę nadzorczą (w określonych przypadkach obligatoryjną) oraz zgromadzenie beneficjentów.
-
Odpowiedzialność: Fundacja co do zasady nie odpowiada za zobowiązania fundatora, a fundator nie odpowiada za zobowiązania fundacji (z wyjątkiem alimentów i długów z dnia utworzenia).
Aspekty podatkowe Największym atutem fundacji rodzinnej jest jej atrakcyjny reżim fiskalny, oparty na odroczeniu opodatkowania:
-
Zwolnienie podmiotowe: Działalność gospodarcza fundacji w zakresie dozwolonym przez ustawę (np. najem, obrót papierami wartościowymi) jest zwolniona z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT).
-
Brak CIT przy reinwestycji: Zyski wypracowane przez fundację i przeznaczone na cele statutowe lub reinwestowane nie podlegają opodatkowaniu w momencie ich uzyskania.
-
Opodatkowanie na poziomie świadczeń: Podatek CIT (w wysokości 15%) pojawia się dopiero w momencie wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów lub wydania mienia w związku z rozwiązaniem fundacji. Co ważne, beneficjenci z tzw. grupy zero (małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo) są zwolnieni z podatku od spadków i darowizn przy otrzymywaniu świadczeń od fundacji.
Zobacz też: Planowane zmiany w fundacjach rodzinnych
