In legibus magis simplicitas quam difficultas placet. (I.2.23.7)

W prawie podoba się bardziej prostota niż zawiłość.
Alert| Zmiany w prawie, czyli jak odnaleźć się w trudnej sytuacji spowodowanej epidemią koronawirusa?
2020-03-23

Szanowni Państwo,

przedstawiamy aktualne na dzień 23 marca 2020 r. podsumowanie wprowadzonych w prawie polskim zmian, w związku z panująca epidemią koronawirusa. Informacje przekazane są w zwięzłej formie. Gdybyście Państwo potrzebowali wyjaśnienia, rozszerzenia, bardzo prosimy o kontakt, z pewnością będziemy mogli wesprzeć Państwa w tej trudnej dla wszystkich sytuacji.

 

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

  • 8 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (zwana dalej „Ustawą”), której przepisy stosuje się do zakażeń i choroby zakaźnej wywołanej wirusem SARS-CoV-2, zwanej dalej „COVID-19”.
  • Ustawa umożliwia pracodawcom polecenie pracownikowi wykonywania pracy zdalnej (rozumianej jako praca określona w umowie o pracę, poza miejscem jej stałego wykonywania). Wykonywanie pracy zdalnej może być uprawnieniem, z którego pracownik może skorzystać dobrowolnie, z własnej inicjatywy, ale za zgodą pracodawcy albo obowiązkiem - jeżeli pracodawca podejmie decyzję o zastosowaniu takiej formy wykonywania pracy w związku z zagrożeniem COVID-19.
  • Ustawa przyznała ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem w wieku do ukończenia 8 lat w związku z zamknięciem z powodu zagrożenia koronawirusem żłobków, klubów dziecięcych, przedszkoli i szkół dodatkowy zasiłek opiekuńczy za okres nie dłuższy niż 14 dni.
  • Ustawa przyznała także określonym organom władz państwowych prawo wydawania przedsiębiorcom wiążących poleceń. Zarówno Prezes Rady Ministrów, na wniosek wojewody jak i Główny Inspektor Sanitarny mogą wydawać przedsiębiorcom polecenia w drodze decyzji administracyjnej. Podlegają one natychmiastowemu wykonaniu z chwilą ich doręczenia lub ogłoszenia oraz nie wymagają uzasadnienia.
  • Do zamówień, których przedmiotem są towary lub usługi niezbędne do przeciwdziałania COVID-19 nie stosuje się ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych, jeżeli zachodzi wysokie prawdopodobieństwo szybkiego i niekontrolowanego rozprzestrzeniania się choroby lub jeżeli wymaga tego ochrona zdrowia publicznego. Oznacza to, że sektor publiczny będzie mógł nabywać towary i usługi niezbędne do przeciwdziałania COVID-19 z pominięciem przepisów ustawy, tj. bez konieczności stosowania określonych tam zasad i procedur.
  • Projektowanie, budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i rozbiórka obiektów budowlanych, w tym zmiana sposobu użytkowania, jeżeli ma związek z przeciwdziałaniem COVID-19, może zostać zwolniona z przepisów ustaw: ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Oznacza to, że na potrzeby obiektów związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 nie trzeba uzyskiwać ani decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ani pozwolenia na budowę, ani pozwolenia na użytkowanie.
  • Zmiany w zakresie pracy zdalnej, dodatkowego zasiłku opiekuńczego, zwolnienia od stosowania Prawa Zamówień Publicznych, Prawa Budowlanego oraz możliwości wydawania przedsiębiorcom poleceń przez władze publiczne obowiązują od dnia wejścia w życie ustawy, czyli od 8 marca 2020 r., przez kolejne 180 dni.
  • Dnia 13 marca 2020 r. do Sejmu wpłynął senacki projekt ustawy o zmianie Ustawy oraz niektórych innych ustaw, który ma na celu doprecyzowanie i uzupełnienie przepisów Ustawy, m.in. przyznanie dodatkowego zasiłku opiekuńczego z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem w wieku do ukończenia 15. roku życia, wprowadzenie możliwości czasowego zawieszenia działalności zakładu pracy oraz wynagradzania pracowników w tym okresie, uposażenie pracodawcy w mechanizmy pozwalające kontrolować pracę zdalną pracowników oraz pozyskiwać informację o tym czy pracownik przebywał w ostatnim czasie w miejscu zagrożonym zakażeniem COVID-19, a także żądać, aby pracownik poddał się niezbędnym badaniom lekarskim. Projekt przewiduje także prawo pracodawcy do kontrolowania stanu zdrowia pracownika przed dopuszczeniem go do pracy, w szczególności przez pomiar temperatury ciała pracownika oraz wprowadzenie w miejscu pracy dodatkowych wymagań sanitarnych lub bezpieczeństwa i higieny pracy.
  • Dnia 18 marca 2020 r. zostały przedstawione podstawowe założenia „Gospodarczej i społecznej tarczy antykryzysowej dla bezpieczeństwa przedsiębiorców i pracowników w związku z pandemią wirusa SARS- Cov-2”. Na „tarczę antykryzysową” składa się pięć filarów: I. Bezpieczeństwo Pracowników, II. Finansowanie Przedsiębiorstw, III. Ochrona Zdrowia, IV. Wzmocnienie Systemu Finansowego, IV. Program Inwestycji Publicznych.
  • Dnia 21 marca 2020 r. rządowy projekt ustawy o zmianie Ustawy oraz niektórych innych ustaw, która to zmiana ma na celu wprowadzenie „tarczy antykryzysowej” został skierowany do konsultacji.
  • Najprawdopodobniej do wtorku 24 marca będą już znane wszystkie szczegółowe propozycje wprowadzające tarczę antykryzysową, o których poinformujemy Państwa w odrębnej wiadomości. Przewidują one m.in. dofinansowanie dla pracodawców, świadczenie z tytułu przestoju ekonomicznego, zmiany mające poprawić płynność finansową, a także wydłużenie wielu terminów obowiązujących przedsiębiorców.

Sytuacja pracodawcy a koronawirus

  • Zgodnie ze stanowiskiem PIP, w wypadku gdy pracodawca zmuszony będzie zamknąć zakład pracy (lub jego część) w celu przeciwdziałania COVID-19 lub gdy nie ma możliwości polecenia pracownikowi wykonywania pracy zdalnej, pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, będzie przysługiwało wynagrodzenie za czas przestoju.
  • Ustawa z dnia 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy przyznaje pracodawcom uprawnienie do złożenia wniosku o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy finansowanych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jeżeli u danego pracodawcy wystąpił spadek obrotów gospodarczych, rozumianych jako sprzedaż towarów lub usług, co najmniej o 15%, obliczony jako stosunek łącznych obrotów w ciągu 6 kolejnych miesięcy w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku (obecnie rozważane jest skrócenie z 6 do 2 miesięcy okresu kryzysu, który uprawnia do objęcia wsparciem).
  • Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Ministerstwo Rozwoju – we współpracy z Głównym Inspektorem Sanitarnym – przygotowało zalecenia dla zakładów pracy. Pracodawcy chcący wdrażać stosowne procedury mające na celu minimalizację zagrożenia powinni w szczególności zwrócić uwagę na zalecenia wydane przez Światową Organizację Zdrowia czy Główny Inspektorat Sanitarny. Zalecenia te nie mają charakteru wiążącego, ale zawierają wiele wskazówek dotyczących tego, co powinien zrobić pracodawca, aby w obecnej sytuacji zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Główny Inspektor Sanitarny wskazuje przede wszystkim na konieczność poinformowania pracownika o tym, jak ma postępować w przypadku ryzyka zakażenia koronawirusem.
  • Jeśli pracodawca ma wątpliwości co do stanu zdrowia pracownika, to zgodnie z zaleceniem Głównego Inspektoratu Sanitarnego powinien skontaktować się z najbliższą powiatową stacją sanitarno-epidemiologiczną.
  • WHO zaleca przygotowanie planów awaryjnych na wypadek wystąpienia przypadków zakażenia koronawirusem na obszarze, na którym znajduje się zakład pracy lub w samym zakładzie.
  • Ze względów sanitarno-epidemiologicznych Główny Inspektor Sanitarny zaleca ograniczenie jakichkolwiek podróży służbowych i delegacji zagranicznych do minimum, a także wszelkich osobistych kontaktów z kontrahentami. Pracodawca powinien rozważyć, czy w obecnej sytuacji wysyłanie pracowników w podróż służbową jest bezpieczne dla ich zdrowia.
  • Ważne! Działa całodobowa infolinia Narodowego Funduszu Zdrowia 800 190 590, gdzie można uzyskać informacje dotyczące postępowania w sytuacji podejrzenia zakażenia koronawirusem.

 

Sytuacja przedsiębiorcy a koronawirus

 

  • Z uwagi na nadzwyczajną zmianę stosunków przedsiębiorcy mogą próbować renegocjować postanowienia zawartych umów. Negocjacje mogą dotyczyć możliwości realizacji zobowiązań, przesunięcia terminów lub rozłożenia w czasie obowiązków płatniczych, ale również wzajemnego uzgadniania spłat bieżących należności.
  • Epidemia koronawirusa to zjawisko, które w określonych sytuacjach można zakwalifikować jako siłę wyższą, która rozumiana jest jako zdarzenie o charakterze nagłym i nadzwyczajnym, niezależne od stron, którego strony nie mogły przewidzieć w chwili zawarcia umowy oraz któremu nie były w stanie zapobiec. Jeżeli w zawartej umowie znajdują się uregulowania odnoszące się do siły wyższej, przedsiębiorca ma możliwość uniknięcia odpowiedzialności za skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania spowodowanego działaniem siły wyższej (obecna epidemia koronawirusa), o ile wykaże jej wpływ nie nienależyte wykonanie lub niewykonanie zobowiązania.
  • Jeżeli natomiast w umowie nie ma uregulowań odnoszących się do siły wyższej, przedsiębiorca może powoływać się na zasady ogólne. Zgodnie z art. 471 Kodeksu cywilnego dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
  • Przedsiębiorca może już dziś starać się o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, tj. o: odroczenie terminu płatności podatku lub rozłożenie zapłaty podatku na raty, lub odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, lub o umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej. Wnioski o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych można składać przez platformę ePUAP. Z informacji zamieszczonej na stronie Ministerstwa Finansów wynika, że w sytuacji negatywnych skutków finansowych dla przedsiębiorców wynikających z epidemii koronawirusa urzędy skarbowe będą brać pod uwagę te szczególne okoliczności przy rozpatrywaniu wniosków dotyczących przyznania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych.
  • Jeżeli z powodu epidemii koronawirusa przedsiębiorca ma problemy, by zapłacić bieżące składki lub należności ZUS może skorzystać z uproszczonych form pomocy z ZUS: odroczenia o 3 miesiące terminu płatności składek za okres od lutego do kwietnia 2020 r., zawieszenia na 3 miesiące realizacji umowy zawartej z ZUS, w której termin płatności rat bądź składek wyznaczono w okresie od marca do maja 2020 r., i tym samym wydłużenia o 3 miesiące terminu realizacji zawartej umowy. W celu skorzystania z ulg należy złożyć odpowiedni wniosek. We wniosku należy wskazać, w jaki sposób epidemia koronawirusa wpłynęła na sytuację finansową firmy i brak możliwości opłacenia w terminie należności. Ulgi będą udzielane w ramach pomocy de minimis.

 

 


PLIKI DO POBRANIA